Spoor & tram

Titel: Spoor & tram editie 2 boek
Auteurs: Redactie: Marcel van Ee, Peter van der Meer, Kees Verhulst
Redactiemedewerkers:
Johan Blok, Rob van Ee, Rein Korthof,
Aad de Meij, Gerrit Nieuwenhuis, Kees Pronk, Dick van der Spek

Eindredactie:
Carel van Gestel
ISBN: 978 90 6013 297 5
Uitgeverij: De Alk B.V. - www.alk.nl
Omvang: 144 pagina, A-4 formaat, harde kaft
Illustraties: 300 foto's, allen in kleur
Prijs: € 29,90

Zoals ieder jaar is Spoor en Tram verschenen. Bij het verschijnen van de eerste editie had niemand verwacht dat er meer dan drie edities van dit boekwerk zouden verschijnen. De sceptici hebben echter ongelijk gekregen: inmiddels ligt editie 20 voor ons, mede dankzij de inzet van een grote groep, weliswaar in wisselende bezetting actieve railhobbyisten. Maar ook een pluim op de hoed van uitgever de Alk die ieder jaar weer het risico draagt van een nieuwe uitgave over dit veelgelezen onderwerp spoor en tram.

SPOOR & TRAM geeft jaarlijks in woord en beeld een uitgebreid overzicht van de spoor- en tramwegen in Nederland, met niet alleen veel aandacht voor het rollend materieel, maar ook voor exploitatie en infrastructuur. Hedendaagse ontwikkelingen in het reizigers- en goederenvervoer worden nader belicht, terwijl ook het verleden niet wordt vergeten.


Dat die ontwikkelingen zich soms snel voltrekken blijkt weer uit deze uitgave, de ontwikkeling van de Hanzelijn, de instroom van nieuw materieel en de mogelijk terugkeer van de tram in Groningen, een feit dat de ons dit jaar ontvallen Rink van der Vegt, geboren Groninger zou hebben toegejuicht maar helaas niet meer mag meemaken.

Dat de ontwikkelingen snel gaan realiseerde ik mij toen ik in het hoofdstuk sloop en afvoer het terzijde stellen van de DH-stellen 3100 en 3200 ontwaarde. Deze dieselhydraulische motorrijtuigen en tweewagenstellen werden in de jaren 1981-1983 afgeleverd en reeds in 2008 volgde afvoer. Hun voorlopers, de Blauwe Engelen, later rood en na revisie NS-geel stamden uit begin jaren '50 en hielden het een halve eeuw vol. Maar ook trage ontwikkelingen zoals de aflevering van treinstellen voor de HSL-lijn en de aanleg van de Noord-Zuidlijn in Amsterdam komen aan bod.

Ook deze editie is ingedeeld in de volgende hoofdstukken:

Reizigersvervoer:
Wetenswaardigheden over NS-reizigers en de overige spoorwegmaatschappijen. Een uitgebreid verslag over het moderniseren van de Sprinters bij Bombardier en de komst van de nieuwe Sprinters SLT. Voorts een kort verslag van Marcel van Ee over het EK-voetbal en de daaropvolgende bestickering van treinmaterieel. In het onderdeel tram o.a. aandacht voor de opvallende verschijning op straat van Weense trams t.b.v. de Nieuwegeinlijn van Connexxion.

Goederenvervoer:
Een rondje door het land waarbij alle goederenvervoerders zoals ACTS waar de voormalige NS-1200-en aan hun onvermijdelijke laatste kilometers bezig zijn aan bod komen. Opvallend is de komst van de historisch aandoende voormalige DB V200 van de Bentheimer Eisenbahn die hopelijk ook NL gaat aandoen.

Afvoer en sloop:
Altijd het favoriete hoofdstuk van uw recensent, vanwege de vaak spectaculaire foto's van vader en Zoon van Ee. Helaas blijkt er niet veel gesloopt te zijn in 2008 en blijft het aantal sloopfoto's beperkt. Overigens een leuk artikel over de voormalige NS 2400-en die een nieuw leven kregen in Frankrijk bij VFLI. Het boek maakt melding van terugkeer naar Nederland van de toekomstige museumloc 2412 in Creutzwald. Hiertoe zijn een aantal 2400-en volledig geplukt. Het artikel is verluchtigd met foto's van Marcel van Ee.

Railmusea:
Alle railmusea in Nederland passeren weer de revue. Terwijl de economische recessie van 2009 nog voor de deur stond werd 2008 gekenmerkt door een aantal netelige financiŽle kwesties. Hoorn-Medemblik werd geconfronteerd met een torpedering van een bijna afgeronde gezamenlijke financiŽle sanering. Ook de S.T.A.R. kreeg het benauwd toen bleek dat het subsidiebudget voor 2008 ruim overschreden was met reeds uitgevoerde werkzaamheden. Goed nieuws was er ook toen de historisch positief denkende minister Eurlings toezegde een budget beschikbaar te stellen voor inbouw van ATB voor historisch materieel dat op hoofdlijnen actief is. Bij HSA kreeg DE2 186 naast gereviseerde motoren een nieuwe verflaag. Dat er in het land nog steeds voormalig spoormaterieel wordt teruggevonden blijkt uit het artikel en foto op pagina 91 waarin melding wordt gemaakt van de werving van een voormalige Staatsspoorwagen uit de serie 11052-11076 gebouwd in 1879 in het Friese Morra. Ook maakt het hoofdstuk melding van de inzet van Hondekop 766 voor opnamen voor de film DE PUNT, die wij onlangs op TV zagen in een uitzending van de EO. Hoewel de kogelgaten er op de film levensecht uitzagen leert het boek dat het hier cosmetische kogelgaten betrof. Het hoofdstuk besluit met een uitgebreid artikel van Peter van der Meer over Stibans Mat '36 treinstel 252 dat dankzij subsidies en een goed doortimmerd meerjarenplan dat een eindbedrag van 600.000 euro opleverde, mede dankzij een erfenis, nu is getransporteerd naar SFW Schienen Fahrzeugwerk nabij Leipzig voor een inmiddels hoognodige cascorevisie. We kunnen niet wachten op het moment (waarschijnlijk eind 2009) dat de 252 als nieuw terugkomt naar Nederland. Een pluim op de Stibanshoed! In het hoofdstuk TRAM van Kees Verhulst lezen we tot onze verrassing dat de ex Haagse PCC 1006 die al in 1983 naar BN in Brugge ging en daar een zieltogend bestaan had als monument, werd overgebracht naar de remise Gentbrugge met de intentie de tram in te gaan zetten op de Kustlijn. Dit zal gebeuren in de originele Haagse kleuren geel/groen. Het hoofdstuk besluit met een artikel van Johan Blok, buitenlijnkenner bij uitstek die melding maakt van de terugkomst van de 58 naar Den Haag t.b.v. een restauratie waarbij de staat van de jaren ' 50 wordt aangehouden met reclameborden. Ook worden de motoren gereviseerd.

Infrastructuur:
In dit hoofdstuk de melding van een aantal (helaas) gesloopte stations en T-posten, de plannen voor de ondertunneling van het Delftse luchtspoor en vele andere wetenswaardigheden. Hierna het onderwerp Hanzelijn in aanbouw van Johan Blok. Marcel van Ee wijdt een hoofdstuk aan de HSL-Zuid die ondanks alle goede bedoelingen nog steeds niet rijdt. Inmiddels is het 2009 en van de geplande opening in 2007 was vanochtend nog niets te merken. Ook in het hoofdstuk infrastructuur een hoofdstuk tram van Kees Verhulst waarin we o.a. leren dat de nieuwe Randstadrailrijtuigen 4055-4072 besteld en in aanbouw zijn bij Alsthom. Het boek besluit met het hoofdstuk Groningen opnieuw tramstad? Van Johan Blok.

Al met al weer een geslaagd boekwerk, dat aansluit bij de 19 vorige edities. Langzamerhand ontstaat zo een fraai stuk geschiedschrijving over de Nederlandse railbedrijven, ooit begonnen in de serie spoor en trein maar inmiddels al weer een paar jaar spoor en tram. Mede dankzij het fraaie fotowerk en de vaak unieke plaatjes weer een aanrader!

Ruurd Berendes
Boekrecensies