Spoor & Tram

Titel: Spoor & Tram, editie 16 Boek
Auteur: Diversen
ISBN: 90 6013 271 8
Uitgeverij: De Alk b.v. © 2005 - www.alk.nl
Omvang: 168 pagina's, A-4 formaat, harde kaft
Illustraties: ± 400 foto's geheel in kleur
Prijs: € 32,50

Nadat er in deze serie 15 delen lang spoor en trein werden behandeld is dit de eerste editie spoor en tram. Er is sprake van een voortzetting omdat de nummering doorloopt en de vormgeving is in grote lijnen hetzelfde gebleven.

Nieuw is echter de inhoud van het boekwerk. Zoals de inhoud al laat raden is het onderwerp tram ook voor het eerst behandeld. Ook zijn er, zoals de ondertitel 'spoor- en tramwegen Nederland' al aangeeft geen buitenlandse onderwerpen meer. Grote verbetering hierbij is de inbreng van de redactie van HOV/RN, een blad dat op papier in november 2004 ter ziele ging en nu geïntegreerd is in de nieuwe editie van spoor en tram. Hierbij is de kennis van Aad de Mey uiteraard een belangrijke bijdrage geweest in de redactie. We noemen de onderwerpen die ons het meest in het oog sprongen:

Reizigersvervoer
Dit eerste hoofdstuk behandelt in woord en beeld het materieel dat in het jaar 2004 bij de diverse spoor- en trambedrijven de reiziger ten dienste heeft gestaan. Bij het spoor gaat het daarbij niet alleen om treinstellen en rijtuigen, maar ook om de locomotieven die voor de noodzakelijke tractie moeten zorgen.


De belangrijkste gebeurtenissen en ontwikkelingen van dat jaar op materieelgebied worden per categorie op een rijtje gezet, nader toegelicht en van de nodige achtergrondinformatie voorzien, terwijl er eveneens ruimte is voor verschillende wetenswaardigheden. Ook een compleet overzicht in letters en cijfers van al het rollend materieel ontbreekt niet, u vindt het achter in dit boek. De tram is in de boekenserie 'Spoor & Trein' een onderwerp geweest dat slechts sporadisch aan de orde kwam. Om de achterstand aan informatie enigszins in te halen en de lezer in zeker opzicht wat bij te praten, wordt er hieronder per trambedrijf een kort overzicht gegeven van het materieel dat begin 2004 nog aanwezig was, compleet met illustraties uit andere jaren dan alleen maar 2004. Het hoofdstuk bevat een groot aantal verrassende foto's. Ook ontbreken trams en treinen met bijzondere opschriften niet en is er plaats ingeruimd voor bijzondere railvoertuigen zoals de slijptram van de HTM, en de railvoertuigen van de Rijn-Gouwelijn.

Goederenvervoer
Het jaar 2004 is een belangrijk jaar voor het railgoederenvervoer in Nederland geweest. De werkzaamheden aan de Betuweroute vorderden gestaag en het eerste deel ervan kon feestelijk worden geopend. Eveneens werd een begin gemaakt met de voorbereidingen voor de exploitatie van de Betuweroute in 2007. Het aantal actieve spoorwegbedrijven in Nederland is verder gestegen, evenals het totale vervoer.Anderzijds moest een van de eerste spoorwegondernemingen zijn activiteiten staken en raakten enkele locaties in Oost-Nederland de aansluiting op het goederenvervoer kwijt. Het beeld van het goederenvervoer werd dankzij nieuwe locomotieven nog aantrekkelijker.

Afvoer en sloop
Wederom een hoofdstuk om te smullen, omdat de gemiddelde fotograaf geen kans krijgt de sloopterreinen te betreden en deze plaatjes meestal moet ontberen in zijn fotoboek.
Het jaar 2004 stond in het teken van te slopen NSR-materieel. In de Maastrichtse Beatrixhaven (verkort: Mttrix) werd op het terrein van de firma Dotremont door sloper Hoeben BV uit Hasselt de eerste generatie Plan V's (401-438) gesloopt. Tevens vonden diverse bakken Plan U en Plan W daar hun einde, evenals drie exemplaren van de in 2003 buiten dienst gestelde protoserie ICM-0. Al dit te slopen materieel werd per spoor vanaf Roermond, Arnhem Berg, Zutphen, Hengelo en Onnen naar Maastricht-Beatrixhaven overgebracht en voor de omheining van het slopersterrein afgesteld. Eenmaal per week verzorgde een 500-tons Demag-kraan van de firma Convoi uit Stein dat tien
bakken vanaf het spoor over de omheining op het slopersterrein werden geplaatst. Met een gemiddelde van twee per dag werden de rijtuigbakken gesloopt en werd het schroot per schip of vrachtauto afgevoerd. Tevens werden, in overleg met Railion, in maart 2004 twee slooptransporten over water gerealiseerd. Sloperij Hoeben BV heeft haar vestiging in het Overijsselse Hasselt. De afvoer van zes diesellocs uit Terneuzen en vier motorpostrijtuigen vanuit Zwolle naar Hasselt bleek per dieplader aanzienlijk duurder dan het vervoer per duwbak naar de Beatrixhaven. Hoeben heeft daar van Dotremont een terrein aan het water gehuurd, zodat de aan- en afvoer van schroot direct over het water kan geschieden.
In 2004 stonden zowel in Amsterdam als in Rotterdam trams ter zijde voor de afvoer. In eerst genoemde stad ging het met name om de zogeheten Bolneuzen; een groot deel van deze wagens was in de afgelopen jaren al gesloopt of was een tweede leven begonnen in Poznan, wat overbleef verhuisde naar Moerdijk om te fungeren als mottenballenvloot. In Rotterdam reden de Weense trams al niet meer sinds 2003, terwijl in 2004 de 1600'en aan de kant gingen. De Hannoverse trams in Den Haag zullen nog tot in 2005 rijden, maar het ziet ernaar uit dat vervolgens ook voor deze trams het doek vallen. Schrijnend zijn de foto's van het museummateriaal van de TMA-collectie in Amsterdam. Eens trotse tramstellen zoals de drie-assers van het GVB staan weg te kwijnen op het voormalige NDSM-terrein.

Railmusea
Dit onderwerp behandeld de grote verhuizing van het Spoorwegmuseum dat dit jaar na een grote verbouwing haar poorten weer opende voor het publiek. De verbouwing betekende een heel gesleep met het museummaterieel. Ook wordt er een rondje Nederland gemaakt waarbij een deel van ons gestroomlijnde museummaterieel van o.a. de NSM-dieselwerkgroep, de HIJSM en Stibans de revue passeert.

Diana ziet Sara
Uiteraard een hoofdstuk geschreven door Aad de Meij, nauw betrokken bij de werkgroep 1501. De museumlok bestaat 50 jaar en Aad neemt de serie 1501-1506 eens onder de loep, waarbij een kort materieeloverzicht niet ontbreekt.

Overige onderwerpen:
• Veertig jaar museumtrammaterieel van de HTM
• Infrastructuur
• HSL
• 125 jaar stoomtram in Nederland
• Randstadrail

We vinden deze editie een verbetering t.o.v. de vorige uitgaven. De meeste Nederlandse spoorliefhebbers zijn nauwelijks geïnteresseerd in spoorwegen buitenland. Deze onderwerpen zijn nu vervangen door prettig leesbare onderwerpen over de Nederlandse tram. We vinden het boek dan ook een aanwinst in onze boekenkast.

Ruurd Berendes
Boekrecensies