Nieuw Spoor

Ontwikkelingen van de spoorwegen in Nederland na 1970

Titel: Nieuw spoor Boek
Auteur: Gerrit Nieuwenhuis
ISBN: 90 6013 246 7
Uitgeverij: De Alk bv. © 2005 - www.alk.nl
Omvang: 176 pagina's, A 4 formaat, harde kaft
Illustraties: vele honderden foto's in kleur en zwart/wit
Prijs: € 29,90

In de periode vanaf 1970 is het beeld van de spoorwegen in Nederland drastisch veranderd. Tot de jaren '70 waren de spoorbedrijven typische staatsbedrijven: degelijk en betrouwbaar maar ook log en ambtelijk. De techniek speelde daarbij de hoofdrol. De reizigers en goederen kwamen vanzelf wegens gebrek aan concurrentie. N.S. was verantwoordelijk voor het hele spoorbedrijf: rollend materieel, infrastructuur, goederen- en reizigersvervoer en onderhoud van de sporen en stations. De toenemende concurrentie van auto en vliegtuig dwongen de spoorwegen hun positie op de markt te verbeteren, waarbij een proces ontstond dat de band met de overheid losser werd

De jaren zeventig waren de jaren waarin vooral de plannen voor nieuwe lijnen werden gemaakt: de Schiphollijn, Flevolijn, Zoetermeerlijn en de Veenendaallijn. In de jaren tachtig werden deze nieuwe lijnen geopend en werd er aan de knelpunten in het spoorwegnet gewerkt. In deze tijd investeerde N.S. in nieuw materiaal: dubbeldekkers, sprinters, koplopers, wadlopers. Dankzij het materieeltekort rond 1981 bleven oude treinstellen zoals materieel '46 langer in dienst. Een aantal dieselstellen type rode duivel werd verbouwd en bleef nog zeer lang in dienst. De laatste twee stellen waren een aantal jaren geleden nog dagelijks in gebruik op de spoorverbinding Almelo - Vroomshoop.


Het boek 'nieuw spoor' beschrijft de hierboven geschetste ontwikkelingen in drie fasen die in grote lijnen samenvallen met de drie decennia van 1970 tot heden. De jaren ' 70 waren vooral jaren van bezinning, zouden we de trein in de toekomst nog wel nodig hebben? Vliegtuig en auto waren geduchte concurrenten. Gekozen werd toch voor het spoor.
In de jaren '80 moest geoogst worden. Het materieel was verouderd en aan vervanging toe. De rode diesels en groene muizen- en hondenkoppen reden nog volop maar waren niet meer van deze tijd. Grote stromen reizigers werden opgevangen in de nieuwe dubbeldekkers. Nieuwe lijnen werden geopend.
De jaren '90 kenmerkten zich door de marktwerking. Nieuwe bedrijven ontstaan en verdwijnen ook soms weer: Lovers, Syntus, Noord Ned, Shortlines, ACTS enz.

Het boek begint met een korte beschouwing van de ontwikkeling van het spoorbedrijf tussen 1945 en 1970. Dit levert een groot aantal nostalgische beelden op.Hierna de ontwikkelingen in de jaren tussen 1970 en nu met veel fotomateriaal, waarbij de treinstellen en locomotieven die nog niet in NS-geel zijn gespoten zeer tot de verbeelding spreken.
In het laatste hoofdstuk wordt de huidige situatie in beeld gebracht waarbij we ook de concurrenten van NS zoals Shortline op de baan zien verschijnen. Hierbij wordt ook de voormalige serie 1200 van NS die van de sloop werd geplukt door ACTS niet vergeten.

De meeste uitgaven op het gebied van openbaar vervoer zijn tegenwoordig 'kijkboeken', veel grote foto's met hier en daar een onderschrift. Dit boek geeft echter niet alleen erg veel uitstekend fotomateriaal, maar ook bijzonder veel tekst, waarbij de auteur zeer volledig is. Het spoorwegsysteem in Nederland is in 2005 een 'nieuw spoor' vergeleken met de spoorwegen in 1970. Met dit boek weet auteur Nieuwenhuis een goed beeld gegeven van deze interessante periode.

Ruurd Berendes
Boekrecensies