Een Eeuw kippenlijn

Van Ede-Nijkerk tot Ede-Amersfoort

Titel: Een eeuw Kippenlijn
Auteur: Gerjan Crebolder
ISBN: 90 70150 57 3
Uitgeverij: Koninklijke BDU ©2008 - www.bduboeken.nl
Omvang: 156 pagina's, 21x21 cm, harde kaft
Illustraties: 140 waarvan een tiental in kleur
Prijs: € 14,50

Over spoorwegen zijn al vele publicaties verschenen. Al vanaf het begin heerst er een bepaalde romantiek rondom het spoorbedrijf, vroeger de geur van brandend cokesvuur, het geluid van sissende stoom en het uitzicht op zwart beroete seinhuizen, later de stank van dieselolie, metaalachtige luidsprekerstemmen en de tot de verbeelding sprekende stationsgebouwen, seinpalen en wisselcomplexen met altijd weer aankomende en vertrekkende treinen in allerlei samenstellingen en van allerlei modellen.

In 2003 was het honderd jaar geleden dat de spoorlijn Ede-Nijkerk in gebruik werd genomen. De spoorverbinding werd aangelegd door de spoorwegmaatschappij 'De Veluwe' en geëxploiteerd door de Nederlandsche Centraal Spoorwegmaatschappij (NCS). De railverbinding heeft slechts 24 jaar bestaan en ongeveer even lang duurden de aanlegplannen die door tegenslagen werden gekenmerkt.


In 1937 werd het baanvak Barneveld-Kruispunt (nu Barneveld-noord) - Nijkerk opgeheven en verdwenen de rails. De lijn werd toen aangesloten op de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn waardoor de 'Kippenlijn' ontstond. Die naam dankt de lijn niet alleen aan het feit dat deze door een gebied loopt waar de pluimveehouderij van groot belang is, maar herinnert ook aan de tijd dat het transport van eieren en kippen nog (groten)deels per spoor plaatsvond. Daarnaast werd de lijn op donderdag veel gebruikt door de bezoekers van de Barneveldse weekmarkt.

In 1980 verscheen als deel 7 in de Schaffelaarreeks het boek 'Sporen door de Gelderse Vallei, de geschiedenis van de spoorlijn Ede-Nijkerk', geschreven door de Barneveldse gemeentearchivaris Gerjan Crebolder, mede aan de hand van aantekeningen en krantenknipsels van de toen inmiddels al overleden Aalt van Ramshorst. Het boek waarin de geschiedenis van de lijn tot 1937 werd beschreven, was in korte tijd uitverkocht. Het '100-jarig bestaan' van de lijn was in 2004 aanleiding voor de uitgave van een herziene en aangevulde herdruk van het boek, waarin nu ook de aansluiting van het baanvak Ede/Wageningen - Barneveld-Noord op de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn wordt behandeld en de geschiedenis van de lijn tijdens de Tweede Wereldoorlog en in de afgelopen 58 jaar beschrijft.

Auteur heeft vele persoonlijke herinneringen aan de reizen per trein, vooral omdat het gezin meestal per trein reisde voordat een auto werd aangeschaft. In het voorwoord beschrijft hij dan ook het station van Barneveld met goederenloods en de grote wachtkamer met houten banken en een reusachtige potkachel. Met deze herinneringen is de toon van het boek direct gezet, en maken we een reis door de tijd vol herinneringen aan personeel, bruggen, stations en treinmaterieel, waarbij zelfs ook nog af en toe een bus acte de presence geeft.

Deel 1: Wageningen, Ede-Barneveld-Nijkerk- Nijkerk-Haven, (jaren) 1902/03-1937.
Deel 2: Ede/Wageningen-Barneveld-Amersfoort (jaren) 1937-2003, het ontstaan van de Kippenlijn.

'Een eeuw Kippenlijn' telt 156 bladzijden en ruim 140 afbeeldingen. Het boek is voorzien van een register op persoonsnamen, bevat een literatuurlijst en een bijlage waarin de in de gemeente Barneveld woonachtige medewerkers van de NCS staan vermeld. Voorts plattegronden en kaarten, lijst van afkortingen en technische termen. Een boek vol nostalgie die vooral de oudere lezer zal interesseren, en de jeugd een blik geeft op de tijd dat vakmanschap en liefde voor het spoor nog hoog in het vaandel stond.

Ruurd Berendes
Boekrecensies