Tussen stad en land

Het beeld van de interlokale tram

Titel: Tussen stad en land
Auteurs: Herman van 't Hoogerhuijs, Marco Moerland
ISBN: 13 9789060133347
Uitgeverij: De Alk B.V. © 2012 - www.alk.nl
Omvang: 208 pagina's, A4 formaat, harde kaft
Illustraties: meer dan 300 foto's in zwart/wit en kleur
Prijs: € 32,50

Auteur Herman van 't Hoogerhuijs loopt al heel wat jaren mee in de openbaar vervoerwereld en maakte naam met zijn bijdragen in diverse magazines als de autobuskroniek en de website van stichting museumbussen. Welbespraakt maar kritisch heeft hij zitting gehad in diverse besturen van OV-organisaties en zijn presentaties tijdens diavoorstellingen en lezingen hebben hem naamsbekendheid gegeven. Daarnaast fotografeert hij al zijn hele leven trams. Als er dan ook een boek van zijn hand verschijnt, zoals het nu uitgekomen boekwerk dat hij schreef met Marco Moerland over de interlokale tram, dan kunnen we vertrouwen op een fraaie bijdrage aan de boekenkast van de zichzelf respecterende tramliefhebber. Het boek valt direct al op door de fraaie omslag. Beeldend kunstenaar Joop Polder weet de reiziger te prikkelen met zijn schilderijen. Zijn schilderij op de omslag nodigt uit om in te stappen en mee te gaan op reis door het boek dat ons leidt door de wereld van de interlokale tram die stad, voorsteden en platteland met elkaar verbinden.

De elektrische interlokale tram, wereldwijd maar vooral in de USA aangeduid als interurban is in zijn toepassing een voortzetting van het vervoer per stoomtram. Maar ook in landen waar geen stoomtram reed zat de interlokale tram vaak wel op 1 lijn, en heeft daardoor vanaf het einde van de negentiende eeuw tot in de jaren dertig van de twintigste eeuw een belangrijke rol gespeeld in het regionaal personenvervoer.


Door de ontwikkeling van forse agglomeraties, ontstond een grote behoefte aan massaal personenvervoer, dat het bindend element vormde tussen grote steden en de omringende regio. Hierdoor ontwikkelde zich een vervoerssysteem tussen de stadstram en de trein. Omdat het vervoer plaats vond over grotere afstanden en met een beperkte frequentie, bestond de behoefte aan grotere voertuigen zodat in het algemeen vierassig materiaal werd aangeschaft, meestal met motorrijtuigen en aanhangwagens.
Naast een beschouwing over de voornaamste kenmerken van de interlokale tram, krijgt u inzicht in de snelle ontwikkeling van het vervoermiddel en de omstandigheden die hebben geleid tot zijn soms nog snellere neergang, en de redenen waarom toch tot op de huidige dag systemen zijn blijven voortbestaan of soms nog nieuw werden ontwikkeld.

De auteurs hebben - zonder volledigheid te claimen - een zo breed mogelijk beeld willen schetsen van dit boeiende vervoermiddel in verleden en heden. Omdat het boek primair bedoeld is voor de Nederlandse markt ligt het zwaartepunt op Nederland en de omringende landen maar ook aan de "interurban" in andere delen van de wereld wordt aandacht besteed.

Het ruim 200 pagina's dikke boek is rijkelijk geïllustreerd met foto's waarvan de meeste nog niet eerder gepubliceerd zijn. De auteurs konden hierbij putten uit de archieven van o.a. de heren Albers, Blok, Coppex, van Ent, van der Gragt en Groenveld maar ook uit archieven van het Historisch Genootschap de Blauwe tram en stichting NVBS railverzamelingen. De foto's die in het boek zijn gebruikt zijn alle van uitstekende kwaliteit en scherpte. Hulde hiervoor aan Wim van der Ent, die blijkens een vermelding in het voorwoord bijzonder behulpzaam is geweest bij het scannen en digitaal bewerken van de dia's.

Tal van historische documenten, zoals plaatsbewijzen en omslagen van dienstregelingen, verlevendigen de tekst. Aan het einde van het boek wordt nog een overzicht gepubliceerd van de afgebeelde plaatsbewijzen. Het boek eindigt met een fraaie afbeelding van een vergezicht over Straatsburg gezien vanaf een stuurstand van een buitenlijnmotorwagen die ooit de omslag sierde van een toeristische gids waarin uitstapjes per tram werden aanbevolen. Al met al maakt het boek een zeer verzorgde indruk en is voor de liefhebber van de tram maar in het bijzonder de geïnteresseerde in interlokaal vervoer een aanwinst voor de collectie.

Ruurd Berendes
Boekrecensies