Trams vervelen nooit

Een halve eeuw fotografie

Titel: Trams vervelen nooit, een halve eeuw fotografie
Auteur: Hereman van 't Hoogerhuijs
ISBN: 978 906013 307 1
Uitgeverij: De Alk B.V. © 2010 - www.alk.nl
Omvang: 144 pagina's, A-4 formaat, harde kaft
Illustraties: 373 foto's full color, enkele in zwart-wit
Prijs: € 27,90 - (verschenen in juni 2010)

Herman van 't Hoogerhuijs maakte enige tijd deel uit van het bestuur van onze stichting. Al vanaf zijn 15e jaar hield de gymnasiast zich bezig met het fotograferen van trams, te beginnen op 24 juni 1954 met een eenvoudige Agfa-box waarmee het maken van een geslaagde foto eerder toeval dan zekerheid was. Gelukkig ging de kwaliteit van de opnamen met de jaren vooruit. Velen herinneren zich nog de goedkope ORWO-rolletjes waarmee goedkoop dia's konden worden gemaakt, die na verloop van de jaren als bij toverslag vervaagden.

Na tijdelijk gewerkt te hebben met de oude klapcamera van zijn vader ging Herman in 1957 over op zijn eerste kleinbeeldcamera. Fotografen van nu die alleen het digitale tijdperk kennen hebben geen idee dat er vroeger een teller op de camera zat die gemiddeld tot 24 of 36 telde tot het rolletje vol was, waarna een ritueel begon van handmatig terugdraaien van het rolletje tot de teller weer op 0 stond, uitnemen uit de camera, dichtlikken van het rolletje, en zo snel mogelijk wegbrengen naar de fotograaf, inleggen van het volgende rolletje en dan zo zuinig mogelijk opspoelen, zodat vaak door verkeerde zuinigheid de eerste foto was voorzien van een oranje waas, waar licht bij gekomen was. Soms had je geluk en kon je wel tot 38 door blijven gaan. Met een 4 GB geheugenkaart kan men meer dan 1000 foto's maken. Wat een ontwikkeling.


Maar terug naar Herman. Tot 2002 duurde het voordat hij overstapte op digitaal. Op zijn 65e verjaardag realiseerde Herman dat hij 50 jaar fotograaf was en inmiddels zo'n 50.000 foto's had gemaakt. Behalve wat bijdragen aan tijdschriftartikelen en tramboekjes hebben de opnamen van Herman nooit het daglicht gezien. En dat spoorde hem aan dan zelf maar eens een boek te gaan uitbrengen met zijn fotomateriaal.
Dat betekent dat er nu een boek voorhanden ligt met 373 foto's van eigen hand, waarvan het merendeel nog nooit gepubliceerd is. Een doorsnede van zijn fotoproductie in 50 jaar, want trams vervelen nooit. Globaal beschrijft het boek de ontwikkelingen op tramgebied tussen 1954 en 2004, met hier en daar een uitschieter naar 2006 waar het museummateriaal betreft.

Zoals zoveel boeken op dit gebied pretendeert trams vervelen nooit, niet volledig te zijn, het schetst een ruw beeld van het materieel en de materieelsoorten die er die jaren in de wereld hebben rondgereden. Herman neemt ons mee op een reis door de 5 werelddelen waarbij we vele tramsteden aandoen en ter plaatse het materieel aanschouwen. In de bijschriften heeft hij gepoogd zoveel mogelijk persoonlijke connotaties op te nemen, waarmee hij zijn eigen gevoelens en opvattingen over het onderwerp kenbaar maakt.

Hij geeft een persoonlijke visie hoe de ontwikkelingen op tramgebied bij hem zijn overgekomen, en heeft het boek, om enige structuur aan te brengen in een aantal hoofdstukken verdeeld die elk staan voor een ontwikkelingsfase in het tramwezen. Zo vinden we onder andere hoofdstukken over stoomtrams, dieseltrams, klassieke trams, volwassen trams, PCC-cars, geledetrams, lagevloertrams en interlokaal vervoer. Het boek besluit met een lijst met fotogegevens.

Het probleem bij het samenstellen van het boek was niet zozeer de omvang van het boek maar de juiste keuze uit het royaal voorhanden liggende fotomateriaal. Daarom begrijpen wij de keuze niet zo van foto 332, een onscherpe buitenlijner op de Jozef Israelslaan. Auteur moet vast wel een foto van betere kwaliteit in (hooger)huis hebben gehad.

Maar dat is dan ook het enige minpuntje. Hoogerhuijs is een prettige schrijver, al geeft hij zelf in zijn voorwoord aan geen schrijver in de strikte zin des woords te zijn. Zijn teksten lezen prettig weg en je vliegt door de tijd- en het boek heen. Buiten de uitglijer op pagina 127 zijn de foto's, ook de historische van goede kwaliteit en scherpte. Foto 2 van een vertrekkend tramstel van de RTM in de Rotterdamse Rosestraat is bijvoorbeeld zo'n plaatje van uitzonderlijke schoonheid. Daarom bevelen wij ook dit boek aan bij onze tramliefhebbers. Busliefhebbers moeten deze ronde even overslaan. Hoewel Herman ook bussen fotografeert, komen deze in dit boek niet voor.
Wij besluiten deze recensie met een paar foto's ter illustratie (niet uit het boek)

Ruurd Berendes
Boekenoverzicht


In het boek ook aandacht voor de Gentse PCC's, 22-09-1995. Foto Ruurd Berendes.


Het boek heeft een apart hoofdstuk gewijd aan de PCC. Hierbij een Haags model in de oervorm uit de serie 1003-1024 op de Haagse Erasmusweg, 11-08-1981. Foto: Ruurd Berendes.


Een goedmakertje voor de onscherpe buitenlijner in het boek op pagina 127: de 51 op de Rijswijkseweg in 1956. Foto: Hans van Engelen.


Ook de Duewagtrams nemen een ruime plek in in het boek van Herman. Ook de RET in Rotterdam maakte gebruik van dit tramtype (foto 12-03-1992). De 369 is een tram uit de serie 351-386 waarvan de A-bak in Utrecht werd gebouwd bij Werkspoor, en de B en C-bakken bij Duewag. Ze kwamen in 1965 in dienst. Foto: Ruurd Berendes

naar boven