Railatlas

Titel: Railatlas tramlijnen Den Haag en omstreken vanaf 1864
Auteurs: Johan Blok en Dick van der Spek
ISBN: 978 906013 309 5
Uitgeverij: De Alk B.V. © 2009 - www.alk.nl
Omvang: 288 pagina's, A4 formaat, harde kaft
Illustraties: 575 foto's en tekeningen in zwart/wit
Prijs: € 39,50
Met een zware plof op de mat werd het bovengenoemde boek door de postbode afgeleverd bij uw recensent. Een railatlas, samengesteld door Johan Blok, Haagse tramkenner bij uitstek en Dick van der Spek, maker van tekeningen op spoor- en tramgebied.

De railatlas geeft in kaart, woord en beeld een totaaloverzicht van de ontwikkeling en de geschiedenis van het tramnet en omliggende tramlijnen in en om Den Haag vanaf de start met de paardentram in 1864 tot en met de totstandkoming van Randstadrail in 2007. Ook worden belicht de ligging van de sporen in de verschillende perioden en alles wat verder te maken heeft met een spoorbedrijf zoals railprofielen, wisselstraten, haltes en abri's, bovenleiding en voeding van het tramnet.

Zoals gezegd begint de geschiedenis met de komst van de paardentram in 1864, in 1879 opgevolgd door de stoomtram en in 1890 de enige accutram. Vanaf 1904 bedienden elektrische trams de 50 lijnen. Pas in 1924 zouden er buslijnen worden toegevoegd aan het openbaar vervoer in de Hofstad. Vanuit en rond Den Haag kwamen meerdere lijnen van verschillende maatschappijen naar Scheveningen, Delft, Wassenaar, Voorschoten, Leiden en de als het moordenaartje bekende stoomtram van en naar het Westland.


Zoals gezegd begint de geschiedenis met de komst van de paardentram in 1864, in 1879 opgevolgd door de stoomtram en in 1890 de enige accutram. Vanaf 1904 bedienden elektrische trams de 50 lijnen. Pas in 1924 zouden er buslijnen worden toegevoegd aan het openbaar vervoer in de Hofstad. Vanuit en rond Den Haag kwamen meerdere lijnen van verschillende maatschappijen naar Scheveningen, Delft, Wassenaar, Voorschoten, Leiden en de als het moordenaartje bekende stoomtram van en naar het Westland.

Normaal lezen de boeken van Johan Blok, die bekend staat om zijn heldere teksten en vaak uniek en scherp fotomateriaal weg als een damesroman: je begint te lezen en slaat het boek pas weer dicht als het uit is. Deze uitgave is echter andere koek. Het boek moet worden gezien als een totaaloverzicht waarin alle tramlijnen, routes en tractiesoort worden behandeld. De boeken die tot op heden op dit gebied verschenen, zoals de bekende werken van de Bock, Sluiter, Klomp, Askamp en anderen vertelden alle een gedeelte van de geschiedenis. Met het nu verschenen boekwerk van de Alk wordt een totaaloverzicht van de geschiedenis van de Haagse tram geboden die zijn weerga niet kent. Het is daarom niet te voorkomen dat het boek niet lekker wegleest als een plaatjesboek maar meer moet worden beschouwd als een naslagwerk voor de tramliefhebber die alles wil weten over het Haagse tramverleden.

Het moet voor de beide auteurs een heidens karwei zijn geweest om de complexe materie te beschrijven. Veel tramlijnen zijn meerdere keren middels een andere route verschenen, tramlijnen werden verbust en buslijnen vertramt, en ook de komst van het plan Lehner in 1965 bracht veel veranderingen teweeg. Daarom is er voor gekozen om van de stadstramlijnen eerst in een algemeen gedeelte drie gebieden met een concentratie van infrastructuur en lijnen, de knooppunten en de techniek van de infrastructuur te behandelen. De overblijvende zaken en de geschiedenis van de lijnen worden onder de lijnen behandeld.

Zoals gezegd bevat het boek naast de grote hoeveelheid tekst ter illustratie vele honderden kwalitatief goede zwartwitfoto's van het trammaterieel, en is er voldoende ruimte voor overzichten van het complete tramnet door de jaren heen, overzichtstekeningen, lijst met afkortingen , net- en lijnkaarten, detailkaarten en gebiedskaarten. Met het bovenstaande moge duidelijk zijn dat deze railatlas een must is voor de Haagse tramliefhebber die het overzicht van zijn geliefde trambedrijf compleet wil hebben. In dat geval is het boek de aanvulling waar velen op gewacht zullen hebben.

Ruurd Berendes
Boekrecensies