Moderne trams

deel 2: vierassers (vervolg) en gelede trams

Titel: Moderne trams deel 2
Auteur: Frits van der Gragt, Axel Reuther, Wilfried Wolf
ISBN: 978 906013 343 9
Uitgeverij: De Alk B.V  ©2015 - www.alk.nl
Omvang: 336 pagina's, A-4 formaat, paperback gebonden
Illustraties: ruim 800 in kleur
Prijs: € 39,90

In 2013 bracht de Alk het eerste deel uit van Moderne Trams, geheel gewijd aan de ontwikkeling van de moderne vierassige tram in de wereld. Het boek oogstte veel lof bij de lezers, die het boek met name roemden om de indeling van de hoofdstukken, de beschrijving van de voertuigen en de gevolgde volgorde. Helaas waren er in deel 1 wat fouten geslopen, deze worden in deel 2 gecorrigeerd welke inmiddels is verschenen. De auteurs van deel 2 zijn Frits van der Gragt, geboren in 1930. Frits was jarenlang bestuurslid en tenslotte voorzitter van de NVBS, had een belangrijke rol bij de stoomtram Hoorn-Medemblik en werd zelfs opgeleid tot trambestuurder bij het AOM. Frits maakte duizenden foto's en vele tientallen films. Hij werd bij het maken van het boek bijgestaan door Axel Reuter, een tramfanaat uit Keulen en de uit Leipzig afkomstige tramhobbyist Wilfried Wolf. Tweederde van het boek is dan ook uit het Duits vertaald door Frits van der Gragt.

Deel 1 eindigde met de vierassige Tatra-trams. In deel 2 worden de overige trams van deze types besproken. De Sovjet Unie speelt hierin een grote rol, vanwege het feit dat er vanaf 1933 zo'n 25.000 vierassers werden gebouwd. Deze worden in de nieuwe uitgave uitgebreid besproken en getoond. Tot op heden zijn deze gegevens niet gepubliceerd.


Pas na de politieke veranderingen in het begin van de jaren 90 kon informatie die voorheen niet werd verstrekt worden verzameld. Samen met 2 hoofdstukken over de vierassers in Polen, Bulgarije, Roemenie, het vroegere Joegoslavië en enkele landen aan de andere zijde van de aardbol neemt de beschrijving van dit tramtype een derde van deel 2 in beslag. Verder bespreekt deze uitgave de gelede tram op vaste onderstellen en met de geleding op de draaistellen. In Europa heeft dit type tram met tussen de 150 en 350 passagiers het massavervoer gered.

Omdat de techniek in de jaren 60 en 70, de periode waar dit boek in hoge mate over gaat grote vooruitgang boekte, is net als in deel 1 in het begin een hoofdstuk over de technische ontwikkeling in deze periode opgenomen. In het boek staan ruim 800 nog niet eerder vertoonde foto-s in kleur van trams aan het werk in de dagelijkse dienst. In deel 1 was de PCC manifest aanwezig, in dit deel 2 vervult met name de Duewag- geledetram uit 1956 deze rol. Het boek vertelt waarom verdere ontwikkeling zonder dit type tram onmogelijk was geweest.

Veel hobbyisten werkten mee aan deze uitgave van de Alk. Zo waren er tramliefhebbers die delen van hoofdstukken voor hun rekening namen over de Europese gelede- PCC;s, de Haagse GTL en de Japanse trams. Oudere kleurenopnamen werden door specialisten gescand zodat ze in kleur konden worden afgedrukt. Meerdere fotografen zorgden voor unieke opnamen. Van Henning Wall werden unieke Russische kaarten ontvangen waarop de lezer alle tramsteden kan terugvinden. Dankzij hen is er weer een rijk geïllustreerd boek verschenen, dat hopelijk nog jarenlang als naslagwerk kan worden gebruikt door die lezers die zich voor de internationale tramontwikkeling interesseren.

Ruurd Berendes
Boekrecensies