Wachters boven het stenen tijdperk

De Marine luchtvaartdienst in Nieuw Guinea 1922-1950

Titel: Wachters boven het stenen tijdperk
Auteur: Bart M. Rijnhout
ISBN: 978 90 8616 080 8
Uitgeverij: Lanasta (verschenen 12-2011) - www.lanasta.com
Omvang: 192 pagina's, 22x28cm, gebonden
Illustraties: meer dan 10 foto's, deels in kleur
Prijs: € 37,95

Dit is het tweede deel van vijf boeken over de Marine Luchtvaart Dienst in de Oost. De boeken zijn geschreven door Bart M. Rijnhout, ook wel bekend als de schrijvende buschauffeur en jarenlang bevriend met recensent Ruurd Berendes, met wie hij in 1988 de inmiddels ter ziele gegane stichting Bever oprichtte.

Dit boek voorgegaan door 'Kruisvaarders van de Archipel' over de Consolidated PBY-vliegboot die in de Oost actief was en ook veel in Nieuw Guinea heeft gevlogen. Maar in 1957 viel het doek over deze vliegboot/amfibie en hield die geschiedenis ook op. In dit boek gaat Bart Rijnhout, vliegtuighistoricus bij uitstek verder door de geschiedenis van Nieuw Guinea weer te geven waarbij vooral de oorlogsperiode goed aan bod komt.
Over de MLD en Nieuw Guinea is niet veel bekend. Er wordt beweerd dat Nieuw Guinea tot aan de Tweede Wereldoorlog een land was waar de tijd duizenden jaren had stilgestaan. Toch kende dit land al een lange historie. Pas kort voor de Tweede Wereldoorlog kreeg het de belangstelling van ontdekkingsreizigers. Zij begaven zich in de oerwouden en deden verslag aan een breed publiek. Maar in 1942 raakte ook Nieuw Guinea plots ook betrokken in de Tweede Wereldoorlog.


Tijdens het schrijven van dit boek bleek dat er over de oorlog in Nederlands Nieuw Guinea maar weinig is onderzocht. Er zijn dan ook slechts enkele publicaties die iets naar buiten brengen over de bloederige strijd aldaar. Over de aanwezige Nederlanders is wel wat bekend, maar over de strijd van de Australiërs, Amerikanen en van de Japanse kant is tot op heden weinig gepubliceerd.
Zo kan de auteur dan ook over de acties schrijven van de Martin Mariner, de Dakota en de befaamde Neptune. Deze laatste vormde ook de laatste schakel van de Marine Luchtvaart Dienst in de Oost en waarbij hij bovenal de nadruk legt op de geschiedenis van Nieuw Guinea en met name over Biak.

De geschiedenis van de Wisselmeren (genoemd naar de marine-officier Wissel) is summier beschreven, omdat het een civiele aangelegenheid was, maar toch een onmisbaar stukje geschiedenis vormt. Een verkenningsvlucht naar het eiland Soemba, op 3 oktober (1943) verliep dramatisch. Het toestel werd aangevallen door vier Zero jagers en moest een noodlanding maken op zee. Van de zes bemanninsleden kwamen twee direct om, een derde bezweek aan zijn verwondingen.De resterende drie man wisten met hun reddingsvlot aan land te komen. Twee van hen werden doodgeschoten door Japanners. Alleen telegrafist sergeant J. van Burg overleefde de beproevingen in krijgsgevangenschap. Meerdere malen komt in het boek de naam NEFIS voor. Dit komt omdat de vliegtuigen van de Marine Luchtvaart Dienst veelal vluchten moesten uitvoeren t.b.v. deze organisatie.

Het spreekt vanzelf dat een boek dat een periode behandelt van ruim 60 jaar geleden geen fotomateriaal kan plaatsen dat aan de huidige eisen voldoet. Toch zijn de geplaatste zwart-wit foto's regelmatig van goede kwaliteit. Daarnaast wordt de tekst afgewisseld met overzichtskaarten en illustraties van o.a. vliegtuigen en logo's. Daarom weet ik zeker dat dit boek de liefhebber van Marineluchtvaartdiensten in combinatie met oorlogsverhalen zal vinden.

Ruurd Berendes
Boekrecensies