N.V. Rotterdamse Tramweg Maatschappij

deel 3: Veerdiensten en havens

Titel: N.V. Rotterdamsche Tramweg Maatschappij
Auteur: Bas van der Heiden
ISBN: 978-90-5534-291-4
Uitgeverij: Deboektant, ©2015 www.deboektant.nl
Omvang: 96 pagina's, A4 formaat, gebonden in harde kaft
Illustraties: ± 220 in zwart-wit
Prijs: € 29,95

De Rotterdamse Ttramweg Maatschappij (afgekort R.T.M.) was een van de oudste tramwegmaatschappijen in ons land. Op 12 november 1878 werd zij opgericht en zou als busbedrijf eindigen in 1978 bij de fusie met Z.W.N.

De R.T.M. hield zich aanvankelijk bezig met het tramvervoer van Rotterdam, en wel met de bekende paardentram. In 1882 verscheen de eerste stoomtram in de stad die de verbinding tussen Delfshaven en Schiedam onderhield. In 1904 werden de Rotterdamse lijnen overgedragen aan de R.E.T. en ging R.T.M zich bezighouden met de aanleg van stoomtramlijnen op de Zuid-Hollandse en Noordelijk-Zeeuwse lijnen. In vlug tempo volgde uitbreiding van lijnen maar ook van veren. Zo werd reeds in 1900 het veer Brouwershaven- Steenbergen geopend en werd een veer ingelegd van Zijpe naar Anna Jacobapolder en Stavenisse.

De R.T.M. begon vanaf 1898 met de exploitatie van de en stoombootdiensten op de eilanden ten Zuiden van Rotterdam. Tussen deze eilanden vormden de stoombootveerdiensten een schakel tussen deze stoomtramdiensten. Naderhand zou de R.T.M. nog een aantal stoombootdiensten overnemen van andere rederijen waardoor het aanbod werd uitgebreid.


Veerdiensten en havens van Bas van der Heiden gaat in op de geschiedenis van de stoombootdiensten en veerdiensten in beknopte vorm. Ook besteedt het boek aandacht aan onderwerpen die direct of indirect te maken hebben met deze veer- en bootdiensten. Het boek toont informatie over de tramhavens, het vervoer van goederen over water, de strenge winters, de boottrams, restauratie aan boord, de restauratierijtuigen, postvervoer en andere zaken. Ook is er oog voor de toeristische bootdiensten, met als laatste de veerdienst Zijpe- Anna Jacobapolder vv in 1988. Wie herinnert zich niet de verkeersinformatie op de radio waarbij steevast bij zware storm de mededeling volgde: het veer Zijpe- Anna Jacobapolder vaart niet.

De term stoombootdiensten verviel bij de R.T.M. met ingang van de winterdienst 1950, welke op 8 oktober dat jaar inging. De term stoombootveerdiensten verviel bij het ingaan van de winterdienst 1952. Voortaan was er bij de R.T.M. gewoon sprake van veerdiensten. Het boek heeft niet de pretentie volledig te zijn. Auteur wil eerder een beeld schetsen van het vervoer over water in de 20e eeuw waarbij een globaal beeld wordt geschetst.

Het boek bevat een groot aantal sfeerplaatjes, gezien de leeftijd van de opnames in zwart-wit. Daarnaast heeft van der Heiden het boek verluchtigd met dienstregelingen, plaatsbewijzen, reclame-uitingen en krantenknipsels. Er wordt een kijkje genomen bij scheepsbouwers waarbij we o.a. de bouw van de "Haringvliet" zien in bestelling van R.T.M. Ook wordt aandacht besteedt aan de watersnoodramp van 1953.

Om het beeld van vervoerder R.T.M. compleet te krijgen wordt ook in het boek af en toe een tram of bus afgebeeld, maar merendeels gaat het over de scheepvaart. Zo is er oog voor de strenge winter 1962-1963 die de oudere lezer zich ongetwijfeld nog herinnert. In die jaren was een Elfstedentocht nog denkbaar. Op pagina 72 zien we ijsbrekers die zich een weg banen door kruiend ijs om de veerdiensten enigszins mogelijk te houden, een fenomeen dat de jongere lezer niet zal kennen.

Al met al een leuk boek dat voor vele lezers een eerste kijk zal geven op de scheepvaartafdeling van de R.T.M. en de problemen die strenge winters vroeger opleverden voor de veerdiensten.

Ruurd Berendes
Boekrecensies