Kruisvaarders van de archipel

Catalina vliegboten van de Marine Luchtvaartdienst 1941-1957

Titel: Kruisvaarders van de archipel
Auteur: Bart M. Rijnhout
ISBN: 978-90-8616-078-5
Uitgeverij: Lanasta ©2010 - www.lanasta.com
Omvang: 360 pagina's, 22x28 cm, gebonden
Illustraties: meer dan 700 illustraties
Prijs: € 39,95

Bart M. Rijnhout staat vooral bekend als de schrijvende buschauffeur maar heeft zijn sporen inmiddels verdiend als schrijver van boeken over de luchtvaart. Al jaren zijn uw recensent en Bart goed bevriend, en samen richtten zij ooit de stichting Bever op en zaten in de redactie van menig magazine over openbaar vervoer. Bart is een begenadigd schrijver en heeft veel archiefmateriaal voor het schrijven van zijn werken. Van zijn hand verscheen onlangs het lijvige boekwerk over de Catalina vliegboten van de marineluchtvaartdienst 1941-1957.

Al jaren was het mij bekend dat Bart bezig was met het samenstellen van het nu voorliggende boek. Hij deed dat met veel plezier, en liet mij dat ook regelmatig weten. Sinds hij bij de HTM met pensioen is zit hij ook ruimer in zijn vrije tijd en kon het boek nu voltooien. Het is een ongelooflijk verhaal over een militair vliegtuig dat in 1941, toen Nederland bezet was door de Duitsers, vanuit andere landen werd aangekocht ter aanvulling op hun vloot, waarvan de watervliegtuigen gering aanwezig waren. Totaal had Nederland 60 van deze watervliegtuigen maar door oorlogsbuit en legervoorraden kwam dit aantal uiteindelijk op 91 vliegtuigen.


Kruisvaarders van de Archipel is volgens Bart de beste benaming voor dit type vliegtuig, dat bescherming moest bieden aan onze mensen in Indië, Ceylon, Australië, Nieuw Guinea en beperkt in Nederland zelf. De Catalina is zeker tot op heden een begrip geworden voor een deel van de Nederlandse bevolking, en zeker ook bij de oudere Indonesiërs aan de andere kant van onze planeet, maar ook bij de Papoea's in West Irian, het voormalig Nieuw Guinea.

Het boek stelt zich ten doel de geschiedenis van de Catalina vliegboten en hun bemanningen van de Marineluchtvaartdienst over de periode 1939-1958 zo waarheidsgetrouw mogelijk vast te leggen. Het boek geeft een goed beeld van een periode waarin het zeker geen rozengeur en maneschijn was, gezien de strijd in Nederlands Indië, maar ook de schermutselingen in Nederlands Nieuw Guinea. Het boek geeft een indringend beeld over wat er in die jaren allemaal plaatsvond. De eerste Nederlandse Catalina, de Y 38 arriveerde in september 1941 in Soerabaja.

Het boek geeft een overzicht van de vliegkampen, steun- en hulpsteunpunten, meer dan 200 over de hele archipel verdeeld. We lezen hoe drenkelingen van o.a. het KPM-schip de Sloet van de Beele en torpedobootjager Hr. Ms. Van Nes soms wel na 92 uur met 3e en 4e graads brandwonden zonder water of voedsel uit het water konden worden gered. Ook wordt er verslag gedaan over Ovl. Aernout, die met een Dornier Do-24 te water raakte. Terwijl zijn gedachten terugdwaalden naar de redding van de Sloet van de Beele was hij bezig te verdrinken, toen hij tegen een ronddobberend reddingsvest aanbotste, waardoor hij zijn leven alsnog kon redden.
In deze recensie is het onmogelijk de hele inhoud van het boek op te sommen. Zo staat het boek stil bij de vervanging van de Catalina door de Consolidated B-24 Liberator die niet doorging, de strijd na de 2e wereldoorlog in Nederlands Indie, waarbij de Catalina's werden betrokken in de 1e en 2e politionele acties, de oprichting van de Republikeinse luchtmacht, en het verplaatsen van de activiteiten naar Nieuw Guinea.

Na 14 miljoen kilometers kwam er voor dit sterke vliegtuigtype toch ook het Waterloo. Als monument werd in Biak de 16-217 op een sokkel geplaatst. In 1982 was er nog een wapenfeit toen een van onze eigen Cat's de 16-212, die jarenlang een monument was bij Bosbad Hoeven op 27 oktober van dat jaar eindelijk verhuisde naar het luchtvaartmuseum in Soesterberg, terwijl er ook nog enkele in vliegende vorm te bewonderen zijn. Een groep vrijwilligers heeft zich later in Valkenburg verdienstelijk gemaakt door de 16-212 die door het jarenlang verblijf als speelobject bij bosbad Hoeven zwaar verroest en onttakeld was weer geheel te restaureren. Hierna werd de Catalina weer overgedragen aan Soesterberg, waar de machine een ereplaats kreeg in de hal als poortwachter. Bijna was ook nog de 6-216 bewaard gebleven, zo vertelt het boek. Maar deze kwam in handen van een reclamemaker die de machine langs de weg wilde plaatsen met reclame voor een sigarettenmerk. Hiervoor werd geen toestemming verleend, waarna het toestel in 1962, inmiddels sterk verwaarloosd, werd gesloopt.

Het boek besluit met een register van Catalina's in dienst bij de MLD, de verliezen bij de Marineluchtvaartdienst, een productieoverzicht, registratiegegevens, beschrijving van de cockpit, lijst met afkortingen en een personeelslijst.

Voor de liefhebber een must, en een totaaloverzicht van dit type vliegtuig!
Bart, hulde, en succes met de verkoop.

Ruurd Berendes
Boekrecensies

Hieronder nog een paar foto's van de Bart Rijnhout, de auteur van dit boek.

naar boven