Hier Fak Fak, Mariner meld u

De Martin Mariner vliegboot

Titel: Hier Fak Fak, Mariner meld u
Auteur: Bart M. Rijnhout
ISBN: 9789086162024
Uitgeverij: Lanasta//Violearo ©november 2015 - www.lanasta.com
Omvang: 128 pagina's, 22x28 cm, paperback gebonden
Illustraties: Meer dan honderd in kleur en zwart/wit
Prijs: € 23,95

Bart M. Rijnhout staat bekend als de schrijvende buschauffeur. In zijn arbeidsleven bij de H.T.M. was hij hoofdredacteur van het personeelsblad autobusnieuws, hierin bijgestaan door uw recensent Ruurd Berendes. Tegenwoordig onderhoudt hij meerdere websites over het openbaar vervoer en heeft een rijk archief aan foto's, boeken en andere uitgaven. Sinds enige jaren is Bart met pensioen en houdt hij zich o.a. bezig met zijn andere passie, de militaire luchtvaart. Al veel boeken (vindbaar op onze website) zijn van zijn hand verschenen. Zijn jongste werk heet luchtspiegeling 2- Hier Fak Fak, een boekwerk over de Martin Mariner vliegboot.

De Martin PBM Mariner vliegboot ontstond in 1937, en was de opvolger van de Catalina uit 1935 die groter, sterker en zeewaardiger was dan zijn voorganger. De ontwikkelingen op luchtvaartgebied waren groot, en al op 18 december 1937, nog ruim voor de eerste vlucht had US Navy al 20 toestellen van dit type besteld. De levering van het toestel, de PBM-1 begon in 1940. In totaal zouden zo'n 1300 vliegtuigen worden gebouwd.


De PBM-1 was gedurende de Tweede Wereldoorlog een echt werkpaard voor de Amerikaanse marine. De toestellen werden met veel succes ingezet in de strijd met onderzeeboten, deden reddingen op zee en verrichtten ontelbare transportvluchten. Op 30 juni 1942 wist een PBM-1 een eerste succes te boeken door een Duitse onderzeeboot tot zinken te brengen. Mariners schakelden in totaal 10 duikboten uit.

De Mariner werd steeds verder doorontwikkeld op basis van de praktijkervaringen. Omdat het motorvermogen ontoereikend was werd in versie 3 een zwaardere motor ingebouwd van 1700 PK. Daarnaast waren verbeteringen te zien in o.a. zelf dichtende brandstoftanks, toename van bommenlast en verlenging met een meter. Tegen het einde van de tweede wereldoorlog werd een amfibieversie van het toestel ontwikkeld, de XPBM-5a. Deze bleek niet echt succesvol, tijdens een testvlucht op 18 november 1949 ging er een toestel verloren. Ook waren er klachten over de mindere benzinevoorraad ter compensatie van het hogere gewicht door het landingsgestel. Uiteindelijk zou gekozen worden voor makkelijker te gebruiken helikopters.

De Mariner voldeed in grote lijnen aan de door Nederland gestelde eisen. Geen wonder dan ook dat het vliegtuig begin jaren vijftig door de Marineluchtvaartdienst werd gekozen als opvolger van de PBY Catalina. Er werden 17 Martin Mariners van het laatste type, de PBM-5A, aangekocht. Dankzij de zwaardere motoren was dit het meest snelle type en bovendien beschikte ze over een landingsgestel waardoor ze ook op de vliegvelden terecht kon. Maar al snel zou blijken dat het geen gelukkige keuze was. De MLD verloor in krap vijf jaar 6 van deze vliegtuigen door ongevallen, vreemd genoeg de meeste in de lage MLD-registratienummers. Hierbij kwamen in totaal 32 mensen om het leven. Waarna de Mariners aan de grond werden gehouden en er een vliegverbod volgde.

Het boek gaat verder met de levensloop van dit type vliegtuig. Op basis van verzamelde gegevens, bijvoorbeeld uit logboeken kon een beeld gevormd worden van het gebruik van de toestellen. Naast veel fotomateriaal in zwart-wit en kleur zijn vele tabellen bijgevoegd zonder de pretentie volledig compleet te zijn, maar wel zo uitgebreid mogelijk zoals toestelnummers, afleverdata, overnamedata, bestemmingen en afvoer door sloop of crash.

Uw recensent van de website is geen vliegtuigspecialist. Een recensie schrijven over deze nieuwste uitgave beperkt zich dan ook tot een bloemlezing van de inhoud en een oordeel over de gebruikte foto's, afbeeldingen en tabellen in het boek. De data dat de foto's zijn genomen in ogenschouw genomen zijn de foto-opnamen zeer acceptabel van kwaliteit. Het boek maakt een verzorgde indruk, en is, zoals we van Bart Rijnhout gewend zijn zeer gedetailleerd en met engelengeduld samengesteld uit moeilijk toegankelijke archieven. Hier Fak Fak zal dan ook zeker zijn weg naar de vliegtuigliefhebber vinden.

Ruurd Berendes
Boekrecensies

Enige afbeeldingen uit het boek (archief Bart Rijnhout)