Met de NZH-bus onderweg

Titel: Met de NZH-bus onderweg
Auteur: Wim Vink
ISBN: 9789059611870
Uitgeverij: De Alk B.V. © 2017 - www.alk.nl
Omvang: 168 pagina's, 19x19cm, paperback, gebonden
Illustraties: meer dan 100, deels in kleur
Prijs: € 19,95
De NZH heeft vele tientallen jaren een belangrijke rol gespeeld in het openbaar vervoer in Nederland. Nog steeds tot de verbeelding sprekend van de spoorliefhebber was daar de Blauwe Tram tot november 1961, maar ook het busbedrijf heeft van 1931 tot 1999 geschiedenis gemaakt en is na de start in 1931 snel ontwikkeld. In de loop der jaren zijn veel busbedrijven zoals de Duinlander, Naco, AODH, AOT, Eltax, Enhabo en deels Centraal Nederland opgegaan in het snel groeiende en bloeiende busbedrijf. Door overname van de verschillende bedrijven werd het gebied waarin de NZH opereerde snel groter. Veel busmerken hebben een rol gespeeld in het wagenpark zoals de Ford, Crossley, Scania, Daf, Leyland, Volvo en Mercedes met opbouw van Verheul, Werkspoor, Hainje, Den Oudsten en Berkhof.


Auteur Wim Vink, die we nog kennen van zijn uitgave over Maarse en Kroon (waarvan de uitgever mij liet weten dat er vanaf 13 mei een herdruk van zal verschijnen), en die ik al vele jaren ken dankzij onze gezamenlijke interesse in de autobus kwam als geboren Amsterdammer (het is hem vergeven), in aanraking met het trambedrijf van de NZH. Tijdens fietstochtjes met zijn vader intrigeerden de NZH-trams tussen Amsterdam en Zandvoort hem mateloos. Zijn interesse voor de autobus ontstond in 1957 toen de tram werd vervangen door een busdienst.

In 1962 begon Wim te fotograferen, en zijn allereerste busfoto van bus 4590 op het Stationsplein te Haarlem staat in het boek afgebeeld. Met de NZH-bus onderweg is weer typisch een kijk- en geniet-boek geworden. Op geen enkele wijze heeft auteur Vink de pretentie volledig te zijn. Het boek kent geen enkele logica, is niet gesorteerd op plaats, bus serie of gebeurtenis, hooguit is het een reis door de tijd in een soort chronologische volgorde. In het boek zult u tevergeefs zoeken naar plaatsbewijzen, routekaarten, wagenparklijsten, dienstregelingen, haltepalen , abri's of wat dies meer zij. Elke pagina bevat simpelweg een foto, vaak in zwart-wit met daaronder een beschrijving van het getoonde plaatje. Wim is geen geschiedschrijver, zoals hij zelf zegt, maar meer een man van leuke, unieke foto's van bussen met de nadruk op de omgeving waarin ze verkeren en het tijdsbeeld. Hierdoor krijgen we toch een goed idee van het straatbeeld door de jaren heen, een benzinepomp van het al jaren vervlogen merk Chevron, oude winkelpanden van bijvoorbeeld Simon de Wit en Vroom& Dreesman, en een compleet gedateerde eindpuntvoorziening van lijn 29 in Amsterdam.

De nadruk van het boek ligt op de periode na de tweede wereldoorlog. De periode hiervoor blijft beperkt tot enige plaatjes van neusbussen en bussen rijdend op een houtgasgenerator. Na de oorlog zien we de komst van noodbussen zoals de Bellewagen en Chausson, waarna het tijdperk van de Crossley's aanbreekt. Langzaam ontstaat dan de periode die de meesten van ons zich nog wel kunnen herinneren zoals de Holland Coach, bolramer en de Leyland LVS- Verheul. In 1967 begon de instroom van standaard-streekbussen van het type LVB- Leyland-Verheul, waarvan bus 1000 als museumbus bewaard is gebleven. Dit type bus leidde de periode van de gele rijder in, een begrip in de bus wereld. Van dit type zouden er tot 1988 nog vele varianten worden gebouwd.

Hoewel Vink in zijn inleiding aangeeft door de verscheidenheid aan materiaal geen aandacht te kunnen besteden aan tour- en groepsvervoer worden wel de diverse semi-tourbussen behandeld zoals de serie 7338-7343 van het Belgische fabricaat van Hool. Van deze serie wordt de 7342 nog afgebeeld in Cebuto-uitvoering. Daarnaast de serie 2877-2884, herkenbaar aan de grote, schuine eerste zijruit en de langwerpige koplampen. En ook de Daf-serie 6619-6622, waarvan er een paar heden ten dage nog werkzaam zijn in Cuba, geven in het boek acte de presence. Aan het eind van het boek wordt nog even de overgang naar Connexxion aangestipt, en zien we wat bussen in een tweede leven zoals bij de Vagu, of na een lange reis in Zaïre. Tenslotte volgen dan nog wat bussen die het leven hebben kunnen rekken als museumbus, maar ook dit overzicht is omwille van de omvang van het boek zeer beperkt gebleven.

Samenvattend is met de NZH-bus onderweg een betaalbaar, prettig leesbaar en verrassend boekwerk geworden, zonder daarbij een allesomvattend beeld van de NZH als vervoerder te schetsen. Eigenaren van NZH-museumbussen zoals Kevin Strijker met de 8910, zullen zich wellicht te kort gedaan voelen, maar aan de andere kant schept dit hiaat wellicht weer mogelijkheden voor een vervolg.

Ruurd Berendes
Boekrecensies


Auteur Wim Vink overhandigt het eerste exemplaar van het boek over de NZH aan Jonkheer André L.F.M. Testa, van 1979 tot 1995 adjunct-directeur van de NZH. Van 1996 tot 2002 was hij directeur van het GVB, de openbaarvervoermaatschappij voor de gemeente Amsterdam. Tot 2006 was hij ook voorzitter van het Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV). NZH museum Haarlem, 13 mei 2017. Foto Ruurd Berendes.


Hieronder nog een aantal foto's over de NZH die niet in het boe staan.
Foto 1 komt uit het archief van Ruurd Berendes en foto 2 t/m 8 zijn gefotografeerd door hem.


Crossley 1445 is geslipt op de Bezuidenhoutseweg Den Haag 07-12-1954


Leyland 5427 op het stationsplein Leiden 07-07-1980


NZH bolramer Leyland- Den Oudsten 7590, uit de laatste serie, van de NACO overgenomen bolramers in Leiden, 07-07-1980


Restauratie NZH bolramer 4842 tot museumbus. Remise Frans Halsstraat 12-09-1992


Geledebus Daf 7930 van de NZH op treinvervangend vervoer Woerden NS, 08-06-1992


NZH Daf 6410 uitgeleend aan de BBA i.v.m. grote brand bij BBA. Stationsplein Den Bosch 09-11-1993


De ex NZH Daf 6413 als BBA 623, inmiddels overgenomen door de BBA- Den Bosch 07-05-1994


Veel bussen van de NZH kregen nog een tweede leven, zien we ook in het boek. Op deze foto de 8028 in zijn tweede leven bij Thijssen in Geulle, 30-12-1996. De nog fris ogende bus is inmiddels ruim 20 jaar oud.

naar boven