Met de bus mee

Het streekvervoer in Nederland van toen naar nu
Deel 3: Van de Marne naar de Meuse in 1963

Titel: Met de bus mee
Auteur: Hans Verhoeff
ISBN: 139789060133378
Uitgeverij: De Alk bv ©2013 - www.alk.nl
Omvang: 304 pagina's, A-4 formaat, harde kaft
Illustraties: Ruim 300 in kleur
Prijs: € 39,90

Het boek 'Met de bus mee' is het derde deel van het boek over het streekvervoer in Nederland van toen naar nu. De auteur noemt dit deel een special. Allereerst omdat er geen hoofdstuk- en paragraafindeling in zit zoals in de eerste twee delen en het nog volgende vierde deel. Dit deel bevat namelijk een virtuele reis in 1963 van het hoge Noorden naar het diepe Zuiden, van Roodeschool naar Vise, gelegen over de Zuidgrens van Limburg met Meussen. En passant wordt daarbij tevens enige aandacht besteed aan de dertien ondernemingen die her en der louter lokaal (stads)vervoer verzorgen. Aan tal van vervoertakken en vervoermiddelen zijn in Nederland boeken gewijd.

Vergeleken met de andere vervoertakken en vervoermiddelen, zoals het spoorvervoer en de (spoor)trein, is het streekvervoer per bus in Nederland echter tamelijk onderbelicht gebleven, althans als vervoerstak. Dat is onterecht, zeker als men weet dat de Nederlandse Spoorwegen in 1963 nog slechts winst konden behalen dank zij hun dochterondernemingen in het streekvervoer. Ook is dit deel een special te noemen omdat het is verschenen bij het 50-jarig bestaan van de ADV. Die werd opgericht, op het hoogtepunt van het commerciële busvervoer in 1963.


Het bestuur van de ADV heeft besloten dit derde deel financieel te ondersteunen als jubileumactiviteit.
Dankzij oudgedienden van de ADV zoals mijn goede vriend Jan Willems, Roel den Haag en Joop van der Wel kon het boek worden samengesteld. Omdat Jan, als een der eersten in de jaren 60 al dure kleurenopnames van bussen maakte is een aanzienlijk deel van de foto's in het boek in kleur. Hierdoor krijgt de lezer een goed beeld van de variatie in kleurstellingen van de verschillende busmaatschappijen in de jaren '60, het geen de hobby juist zo interessant maakte. Per onderneming wordt een kleurenopname van een bus getoond, althans voor zover die beschikbaar was. De route van de reis langs de ondernemingen wordt in de 1e plaats bepaald door de gebruikelijke volgorde van de provincies. Tussen en binnen de provincies bepaalt de ligging van de hoofdkantoren van de bedrijven de route.

Het boek toont niet alleen het rijdend materieel van de bedrijven in kleur, maar verluchtigt dit met het tonen van de in die tijd gebruikte emblemen, en waar mogelijk een afbeelding van de bushaltes. Ook toont auteur de voorkanten van de omslag van de boekjes of vouwbladen met dienstregelingen. Ten derde worden de lijnennetkaarten afgebeeld, uiteraard voor zover deze bestaan. Deze zijn vaak, vanwege het formaat van het boek verkleind. De netkaarten zijn hierbij veelal geactualiseerd naar de lijnvoering van 1963. Als toegift worden hier en daar nog enkele typen vervoerbewijzen, suikerzakjes, briefpapier en reclame-uitingen, zoals koffiekopjes getoond.

De opzet van het boek is om per onderneming allereerst aandacht te geven aan de situering in het land. Ten tweede wordt de geschiedenis van de onderneming geschetst. Hierbij is er voor gekozen niet in te gaan op details, daar zijn andere publicaties voor. Over sommige bedrijven zijn uitgebreide publicaties gedaan waardoor e.e.a. een kopie zou worden. Ten derde gaat de aandacht uit naar de vorm van het lijnennet en de frequenties van deze lijnen in 1963. Hierbij komen alleen de belangrijkste lijnen aan bod.

Tenslotte wordt aandacht besteed aan de wagenparken. De kleurstelling van het wagenpark wordt voornamelijk aangegeven door de bijgevoegde kleurenfoto. Kleurnummers bestonden in die tijd nog niet. Het boek beperkt zich tot het noemen van de merken en bouwers. Uiteraard is er geen ruimte voor wagenparklijsten. Ook hier wordt verwezen naar andere publicaties.

Het geheel geeft een uitstekend en gevarieerd beeld van het busvervoer in 1963. Hierbij moet worden vermeld dat het boek een idee wil geven van stads- en streekvervoer in het jubileumjaar 1963 en niet de pretentie wil hebben volledig te zijn. Mijn in ziens is de auteur hier volledig in geslaagd en is met de bus mee vooral een gezellig nostalgisch lees- en kijkboek geworden.

Ruurd Berendes
Boekrecensies