De GTW

Langs weg en rail in de Achterhoek

Titel: Langs weg en rail in de Achterhoek DVD
Cineasten: Jan Blijerveld, Jan Hendriks, H. Luff, Albert G. Nijmeijer,
H.J. Stuvel, F.C. Wieder, W.J. Wyse
Uitgeverij: Groenendal Video Groep -  www.groenendalvideogroep.nl
Omvang: Speelduur 47 minuten
Prijs: € 29,75

In de reeks 'Sporen in het verleden' heeft de Groenendal Videogroep te Castricum een DVD uitgebracht over de Gelderse Tramwegen.

Het bedrijf werd opgericht op 9 november 1880 in hotel Kroon te Dieren. In 1881 reed de eerste stoomtrein al van Doetinchem naar Doesburg. Over de Schipbrug in Doesburg mochten geen trams rijden, zodat de passagiers aan de andere kant verder konden in een gereedstaande tram. De stoomtram viel in de smaak en het jonge bedrijf breidde zich snel verder uit. Uitbreidingen volgden snel naar Dieren, Terborg en Velp en aansluiting werd gerealiseerd op de paardentram naar Arnhem. Te Doesburg kwam een zijlijntje naar de haven aan de IJssel gereed waardoor ook het goederenvervoer per tram op gang kwam. Met gekoppelde goederenwagens aan de personentrams en ook speciale goederentrams werd veel vervoer van grondstoffen naar de ijzergieterij en tal van fabrieken bediend.

De jaren tussen de beide wereldoorlogen kenmerkten zich door invoering van motortractie en het in dienst komen van autobussen van zogenaamde wilde autobusdiensten. Om de moordende concurrentie voor te blijven greep de directie van GTW naar het enige juiste wapen om deze voor te blijven: zelf autobusdiensten exploiteren.


In 1923 konden 4 autobusdiensten worden geopend. Tevens werden langs deze routes vrachtautodiensten ingelegd. In 1934 kocht de GTW zelfs een schip van 900 ton aan om opslagruimte te creëren.
Kort na de bevrijding speelden zogenaamde noodbussen van hout, zoals de Austin Bellewagen en de Franse Chausson een belangrijke rol voor het busbedrijf van GTW. De GTW had prachtig materiaal. De lichtgele bussen met zwarte streep en achterop het Gelderse wapen waren een lust voor het oog. Het bedrijf der Gelderse tramwegen vervulde een belangrijke en nuttige functie in het reizigers- en goederenvervoer in het Oostelijk deel van Gelderland. Na diverse fusies als G.S.M. en G.V.M. is het bedrijf inmiddels opgegaan in het huidige Connexxion.

De film van Groenendal begint in 1957 wanneer de nog overblijvende sporen van het eens zo omvangrijke net worden opgebroken. U bent getuige van de jubileumtram van de GTW die zijn laatste rit Doesburg- Doetinchem heeft gereden onder het oog van vele treurenden. De busliefhebber komt vervolgens goed aan zijn trekken want veel bussen, waaronder zelfs in een flits nog even een Bellewagen passeren de revue. Tot onze grote vreugde zien we zelfs nog een Chaussonbus in de Gelderse, lichtgele kleur. Beelden die nog nimmer werden vertoond. Ook zien we nog een geledebus de Rijksweg oversteken. De kleuropnamen zijn overal van uitzonderlijke kwaliteit, zeker gezien de tijd wanneer deze zijn gemaakt.

Hierna gaan we een stap terug in de tijd. Onder het genot van grote bolknakken ziet u de openingsrit Zutphen-Deventer. In 1941 is het oorlog en is de stoomtram weer van stal gehaald. We rijden mee van Terborg naar Dieren en inmiddels mag de tram over de Schipbrug. Wegens het verbod te filmen is deze opname gemaakt vanuit de tram. Na de oorlog heeft de bus het rijk weer alleen. We brengen een bezoek aan Verheul in Waddinxveen waar men een GTW-bus aan het bouwen is. De film toont ook nog beelden van de bus- en locomotiefwerkplaats(De smid stookt het vuur hoog op en zware slagen klinken op het metaal.) en we maken nog een compleet ritje Doetinchem- Doesburg vv. per jubileumstoomtram.

Een DVD die zeker waard is aangeschaft te worden,. De beelden zijn duidelijk, vooral de kleurenopnamen zijn van uitstekende kwaliteit en geven een uitstekend beeld van de kleurstelling van het materieel van het GTW-busbedrijf. Ook het ambachtelijk vakmanschap van de vorige eeuw is goed belicht. Maar ook de omgeving, het verkeer en de straatattributen spreken weer tot de verbeelding. De commentaarstem van Bert Steinkamp, die een heldere en prettige manier van spreken heeft irriteert op geen enkel moment. Enig minpuntje zou kunnen zijn dat de film geen chronologische volgorde heeft en wat overspringt terug in de tijd. Waarom hiervoor gekozen heeft is mij niet geheel duidelijk. Maar dat is dan ook de enige opmerking over deze verder zeer aan te bevelen DVD.

Ruurd Berendes
Boekrecensies

Groenendal Videogroep

Nog niet zo heel lang geleden hadden alleen de echte filmfreaks een dvd-speler in huis en gebruikten we nog allemaal een VHS videorecorder. Sindsdien is het snel gedaan en inmiddels is de dvd-speler ingeburgerd in de Nederlandse huishoudens. Het betere geluid, het grote gebruiksgemak en vooral de steeds lager wordende prijzen van dvd-spelers hebben gemaakt dat de op een cd lijkende schijfjes een overdonderend succes zijn geworden. Voordelen ten opzichte van een VHS band zijn duidelijk: mooie menu's, snel schakelen en natuurlijk het voordeel dat je een dvd niet terug hoeft te spoelen. De videobanden zijn dan ook grotendeels uit ons assortiment verdwenen. Onze studio is de laatste jaren snel aangepast en al onze recentere uitgebrachte dvd's zijn voorzien van de dolby digital geluidstechniek techniek, een ultieme beleving. U kunt zich helemaal uitleven indien u in het bezit bent van een 5.1 surround geluidsinstallatie.


Man / Verheul 164 in Neede gefotografeerd, vlakbij de NH kerk en het GTW busstation. augustus 1956. Archief RB


Leyland 462 tussen vrachtmaterieel. 04-07-1978 Doetinchem. Foto: Ruurd Berendes


Restauratie Krupp Verheul 119 in de werkplaats Doetinchem, 19-09-1980. Foto Ruurd Berendes


GSM 419 te Doetinchem op 19-09-1980. Foto: Ruurd Berendes.


Ex reiswagen 911 van de GTW wacht op restauratie bij de Musa Amsterdam, 24-04-1983. Foto: Ruurd Berendes.

G
GTW 119 in het spoorwegmuseum te Utrecht, 24-03-1985. Foto Ruurd Berendes


Advertentie van de GTW. Archief RB

Naar boven